Hoe ik werk

Mijn verhalen beginnen zelden met één helder omlijnd idee. Meestal ontstaat er eerst iets veel vagers: een beeld dat blijft hangen, een herinnering die zich onverwacht opnieuw aandient, een oud verhaal waarvan één detail mij niet loslaat, een plaats met een verleden of een archeologische vondst die vragen oproept. Soms is het zelfs niet meer dan één enkele gedachte die zich ergens in mijn hoofd nestelt: wat als?

Voor mij zijn dat wellicht de twee mooiste woorden waarmee een verhaal kan beginnen. Ik schrijf magisch realisme en paranormale fictie waarin werkelijkheid, geschiedenis, menselijke ervaring en verbeelding dicht tegen elkaar aan liggen. De fantasie komt daarbij nooit helemaal uit het niets. Voor ik haar loslaat, wil ik meestal eerst begrijpen wat er werkelijk achter een onderwerp schuilgaat.

Ik graaf. Misschien is dat uiteindelijk wel het woord dat het beste bij mij past. Ik ben een graver, niet met een schop of een archeologisch borsteltje, maar met vragen. Ik graaf in geschiedenis, oude beschavingen, menselijke ervaringen, spiritualiteit, psychologie, archeologie, symboliek en het onverklaarbare. Ik probeer terug te keren naar de oorsprong van een verhaal. Ik wil weten wat werkelijk gedocumenteerd werd, wat later werd toegevoegd en waar feiten ongemerkt overgaan in interpretatie.

Soms begint dat heel eenvoudig. Onlangs verdiepte ik mij bijvoorbeeld in het verhaal rond Joe Felz, een man die oude boeken verzamelde en zich bezighield met merkwaardige artefacten, kwarts, energie en oude kennis. Wat mij eerst vooral nieuwsgierig maakte, was een filmpje waarin een vreemd voorwerp werd getoond dat onder bepaalde omstandigheden licht leek te produceren. Ik had het daarbij kunnen laten: een fascinerend filmpje, een mysterie en klaar. Zo werkt mijn hoofd alleen niet.

Vrij snel kwamen de vragen. Waar kwamen die voorwerpen vandaan? Wie had ze onderzocht? Hoe oud waren ze werkelijk? Waar waren de laboratoriumrapporten? Wie waren de mensen rond die vondsten? Wie financierde het onderzoek? Wanneer werd onderzoek plots een commercieel product? Wat werd verteld en wat werd opvallend genoeg niet verteld? Voor ik het wist, zat ik niet meer alleen naar een vreemd artefact te kijken. Ik was bezig met archeologische procedures, dateringsmethoden, kwarts, elektrische contacten, musea, zakelijke belangen, eigenaars en de volledige tijdlijn rond het verhaal.

Dat is typisch voor mijn manier van werken. Het onderwerp waarmee ik begin, is lang niet altijd het onderwerp waarbij ik eindig. Soms blijkt een mysterie uiteindelijk veel eenvoudiger te zijn dan het eerst leek. Soms ontdek ik tegenstrijdigheden. Soms verandert mijn mening volledig. Het gebeurt ook dat er na al het zoeken iets overblijft waarvoor ik nog altijd geen overtuigende verklaring heb. Juist daar kan voor mij een verhaal ontstaan.

Niet noodzakelijk uit het oorspronkelijke mysterie zelf, maar uit iets wat ik onderweg ontdek. Een vreemde connectie, een ontbrekend document, een historische gebeurtenis, een voorwerp, een menselijke drijfveer of een vraag waarop niemand een duidelijk antwoord lijkt te hebben, kan voldoende zijn om mijn fantasie wakker te maken.

Wanneer zoiets gebeurt, begin ik materiaal te verzamelen. Ideeën, historische gegevens, personages, mogelijke locaties, beelden, tijdlijnen, symbolen en vragen komen samen in een vision board. Niet alles hoeft op dat moment al een verklaring te hebben. Sommige elementen staan er eenvoudig omdat ik vermoed dat er ergens een verbinding mogelijk is. Daarna begin ik lijnen te trekken. Wat kan met elkaar verbonden worden? Welke tijdlijnen raken elkaar? Kan een gebeurtenis uit het verleden gevolgen krijgen in het heden? Kan een oud voorwerp generaties later opnieuw opduiken? Kan iemand vandaag iets meemaken dat eeuwen geleden op een andere manier werd beschreven? Zo groeit een verzameling losse gegevens langzaam uit tot een wereld.

Sommige verbanden verdwijnen weer omdat ze nergens naartoe leiden. Andere worden sterker naarmate ik verder onderzoek. Soms ontdek ik tijdens het schrijven zelfs een verbinding die ik aanvankelijk helemaal niet had voorzien. Dat vind ik een van de heerlijkste onderdelen van het creatieve proces.

Mijn eigen leven speelt daarin eveneens een rol. Ervaringen kunnen jarenlang in mij blijven zitten voor ze ergens in een verhaal terechtkomen. Het hoeft niet noodzakelijk om grote gebeurtenissen te gaan. Een kamer kan blijven hangen, een geur, een gesprek, een vreemde ontmoeting, iets wat ik ooit als kind hoorde of een karaktertrek van iemand die ik gekend heb. Ik neem die werkelijkheid niet letterlijk over. Verschillende mensen kunnen samenvloeien tot één personage. Een gebeurtenis kan naar een andere tijd worden verplaatst. Een gevoel uit mijn eigen leven kan terechtkomen bij iemand die totaal anders is dan ik. Toch bevindt zich onder sommige fictieve personages een klein stukje werkelijkheid.

Ook mijn kindertijd loopt als een onderstroom door mijn verhalen. Het paranormale heeft mij altijd gefascineerd. Spooky verhalen, vreemde gebeurtenissen, verhalen van volwassenen en ervaringen waarvoor niemand onmiddellijk een verklaring had, trokken al vroeg mijn aandacht. Ik vond zulke dingen soms spannend, maar nieuwsgierigheid overwon meestal de angst. Waarom ervaren mensen iets op een bepaalde plaats? Waarom voelt de ene ruimte anders aan dan de andere? Waarom blijven bepaalde verhalen generaties lang bestaan? Waarom komen gelijkaardige symbolen, rituelen en overtuigingen voor bij volkeren die ver van elkaar leefden?

Uit nieuwsgierigheid heb ik ooit ongeveer een jaar meegedraaid in een coven. Dat deed ik niet omdat ik alles wat mij verteld werd zonder meer wilde aannemen. Ik wilde begrijpen wat mensen deden, waar bepaalde gebruiken vandaan kwamen en waarom rituelen voor hen betekenis kregen. Die nieuwsgierigheid ben ik nooit kwijtgeraakt.

Religie en spiritualiteit interesseren mij om dezelfde reden. Doorheen de geschiedenis werden mensen gevormd door hun omgeving, opvoeding, cultuur, traditie en gezag. Overtuigingen worden vaak al meegegeven voor iemand oud genoeg is om zich af te vragen waar ze vandaan komen. Dat betekent niet dat zo'n overtuiging daarom fout is. Het betekent voor mij wel dat ik mijn eigen weg wil blijven zoeken.

Ik beschouw mezelf graag als een vrije geest. Ik lees over verschillende religies, spirituele stromingen en oude tradities. Ik luister naar uiteenlopende ideeën en probeer daarna zelf te onderzoeken wat aannemelijk is en wat minder overtuigend wordt zodra ik verder graaf. Niemand hoeft te geloven wat ik geloof. Ik hoef evenmin iets aan te nemen omdat iemand anders ervan overtuigd is.

Wat mij fascineert, is dat totaal verschillende tradities soms op merkwaardig gelijkaardige punten uitkomen. De namen veranderen. Goden krijgen andere gezichten. Rituelen verschillen. Verhalen worden aangepast aan een andere cultuur. Toch keren bepaalde thema's steeds terug: bewustzijn, energie, leven en dood, verbondenheid en de plaats van de mens binnen iets wat groter is dan hijzelf. Dat beschouw ik niet als bewijs dat één religie of spirituele leer de waarheid bezit. Het maakt mij alleen nieuwsgieriger naar wat er mogelijk onder al die verschillende lagen verborgen ligt.

Daar sluit mijn belangstelling voor archeologie bijna vanzelf bij aan. Egypte heeft daarin altijd een bijzondere aantrekkingskracht gehad. Piramiden, tempels, grafkamers, hiërogliefen, sterrenkennis en bouwtechnieken blijven mij fascineren. Rond Egypte bestaan bovendien talloze verhalen over energie, verloren kennis en technieken waarvan mensen zich afvragen of wij ze vandaag volledig begrijpen. Mijn interesse stopt niet bij Egypte. Ik kijk even graag naar veel oudere vindplaatsen, megalithische bouwwerken, verdwenen beschavingen, piramiden op andere plaatsen ter wereld, oude symbolen en culturen waarvan slechts fragmenten bewaard zijn gebleven.

Hoe ouder het spoor, hoe meer ik mij vaak afvraag wat verloren is gegaan. Toch wil ik ook daar niet alles geloven omdat het aantrekkelijk klinkt. Wanneer iemand iets uitzonderlijks beweert, wil ik weten waarop die bewering gebaseerd is. Is er een oorspronkelijke bron? Bestaat er degelijk onderzoek? Wat werd precies onderzocht? Welke stukken ontbreken? Ik let daarbij niet alleen op wat iemand vertelt. Wat niet verteld wordt, interesseert mij soms nog meer.

Waarom ontbreekt een bepaald document? Waarom wordt één versie voortdurend herhaald? Wie heeft er belang bij dat een verhaal op een bepaalde manier wordt verteld? Waar stopt onderzoek en waar begint interpretatie? Dat zijn geen vragen waarmee ik iets koste wat kost wil ontkrachten. Ik wil gewoon weten wat er werkelijk overeind blijft wanneer je alle lagen voorzichtig weghaalt.

Wanneer ik fout zit, zit ik fout. Daar heb ik geen moeite mee. Mijn mening hoeft niet beschermd te worden tegen nieuwe informatie. Als nieuw bewijs sterker is dan wat ik voordien dacht, moet mijn mening mee veranderen. Voor mij is dat precies wat onderzoek hoort te zijn: openstaan zonder goedgelovig te worden en twijfelen zonder alles bij voorbaat af te wijzen.

Misschien is dat ook waarom de kracht van de menselijke geest mij zo sterk boeit. Wij zoeken magie vaak buiten onszelf. We kijken naar kristallen, tempels, stenen, rituelen, symbolen en verhalen over energie. Toch bevindt een van de grootste mysteries zich gewoon onder onze eigen schedel. Gedachten beïnvloeden hoe wij de wereld ervaren. Aandacht bepaalt mee wat wij opmerken. Verwachtingen kleuren onze beleving. Overtuigingen kunnen iemand vooruithelpen of net tegenhouden. Onze hersenen leren, veranderen, creëren verbanden en kunnen mogelijkheden ontwikkelen waarvan we voordien niet wisten dat ze bestonden. Dat alleen al vind ik bijna magisch.

Ook ideeën rond bewustzijn, energie, frequentie en magnetisme trekken mijn aandacht. Ik lees daar graag over en probeer onderscheid te blijven maken tussen wat aantoonbaar is, wat aannemelijk lijkt en wat voorlopig nog een hypothese of persoonlijke ervaring blijft. Misschien bevindt een deel van wat wij bovennatuurlijk noemen zich niet buiten de natuur. Misschien begrijpen wij bepaalde delen van de natuur gewoon nog onvoldoende. Misschien onderschatten wij tegelijk onszelf. Ik hoef daar geen definitieve conclusie aan vast te knopen. De vraag is dikwijls interessanter dan een snel antwoord.

Al die verschillende interesses beginnen uiteindelijk in mijn verhalen met elkaar te communiceren. Daar komt voor mij de echte magie van het schrijven. Ik kan door verschillende tijden heen bewegen. Een gebeurtenis uit een ver verleden kan iets in gang hebben gezet waarvan een personage in het heden nog altijd de gevolgen draagt. Een oud voorwerp kan eeuwen later opnieuw gevonden worden. Een familiegeheim kan veel verder teruggaan dan iemand vermoedde. Een legende kan plots een andere betekenis krijgen wanneer dezelfde symboliek op een totaal andere plaats opnieuw verschijnt.

Soms beginnen twee tijdlijnen volledig los van elkaar. Langzaam komen ze dichterbij. Een detail uit het verleden wordt plots herkenbaar in het heden. Een naam duikt opnieuw op. Een plaats blijkt dezelfde geschiedenis te dragen. Iets wat eeuwen geleden gebeurde, krijgt opeens betekenis voor iemand die onmogelijk kon weten wat daar ooit plaatsvond. Ik hou ervan om zulke lijnen samen te brengen. Misschien graaf ik daarom niet alleen onder de oppervlakte. Ik graaf ook door de tijd.

Research dient voor mij dus niet alleen om te controleren of een historisch detail klopt. Het is tegelijkertijd een manier om nieuwe verhalen te vinden. Soms ontdek ik tijdens mijn onderzoek iets wat mij veel sterker raakt dan het onderwerp waarmee ik begonnen was. Dat kan het moment zijn waarop ik opnieuw een vision board open. Ik verzamel het materiaal, zet personages naast plaatsen, plaats een oude gebeurtenis tegenover een hedendaagse, verbind herinneringen met historische feiten, leg symbolen naast elkaar en noteer vragen waarop nog geen antwoord bestaat. Daarna laat ik de lijnen ontstaan.

Sommige blijken toeval. Andere groeien uit tot de ruggengraat van een volledig verhaal. Mijn fantasie doet vervolgens de rest. Een herinnering wordt een scène. Een historisch feit krijgt een fictief vervolg. Een oud verhaal krijgt een nieuwe betekenis. Een onbekende naam wordt een personage. Een archeologisch raadsel groeit uit tot een geheim. Twee tijden worden één verhaal.

Daarbij hoef ik de lezer niet altijd te vertellen wat werkelijk bestaat en wat uit mijn verbeelding komt. Dat zou een deel van het plezier wegnemen. Ik vind het heerlijk wanneer iemand tijdens het lezen even stopt en denkt: bestaat dit echt? Misschien zoekt die lezer het daarna zelf op. Misschien ontdekt hij dat iets waarvan hij overtuigd was dat ik het verzonnen had werkelijk bestaat. Misschien gebeurt precies het tegenovergestelde.

Dat spel tussen werkelijkheid en fictie hoort voor mij bij magisch realisme. De magie hoeft daarbij niet voortdurend spectaculair te zijn. Ze kan verborgen zitten in een herinnering, in een oud huis, in een kind dat iets ziet wat volwassenen niet meer kunnen zien, in een voorwerp dat generaties heeft overleefd, in een menselijk brein dat meer verbanden legt dan we zelf begrijpen of in een plaats die haar geschiedenis lijkt vast te houden.

Mijn verhalen groeien dus uit veel meer dan fantasie alleen. Ze groeien uit mijn eigen ervaringen en uit mensen die ik heb gekend. Uit verhalen uit mijn kindertijd. Uit mijn fascinatie voor het paranormale. Uit spiritualiteit en religie. Uit oude beschavingen, Egypte, piramiden, archeologie en alles wat nog onder de bekende geschiedenis verborgen kan liggen. Ze groeien ook uit onderzoek dat aanvankelijk helemaal geen verhaal moest worden.

Soms ga ik op zoek naar een antwoord en vind ik in de plaats daarvan een verhaal. Misschien is dat uiteindelijk de mooiste omschrijving van mijn manier van werken. Ik graaf tot ik iets vind dat mij doet stilstaan. Daar leg ik andere stukken naast. Ik zoek de verbinding. Ik bouw de tijdlijnen. Daarna laat ik de verbeelding binnen.

Want ergens tussen wat wij zeker weten, wat mensen doorheen de eeuwen hebben geloofd en wat wij nog altijd niet volledig kunnen verklaren, ligt voor mij de mooiste plaats om een verhaal te beginnen. Daar raken verleden en heden elkaar. Daar ontmoeten werkelijkheid en verbeelding elkaar. Daar begint mijn magie.